Sadece 4.22 ─▒┼č─▒k y─▒l─▒ uzakl─▒kta, kozmik okyanus i├žerisinde burnumuzun dibinde say─▒labilecek bir mesafede, G├╝ne┼č’e en yak─▒n s├Ân├╝k k─▒rm─▒z─▒ c├╝ce y─▒ld─▒z┬áProxima Centauri etraf─▒nda en az─▒ndan bir tane Yer benzeri gezegen oldu─ču ortaya ├ž─▒kt─▒. Astronomlar buna┬áProxima┬áb diyorlar. Yer’den 1.3 kat daha b├╝y├╝k bir gezegen. Y─▒ld─▒z─▒n─▒n, “ya┼čanabilir b├Âlge” denilen, y├╝zeyindeki suyun gaz ve buzun yan─▒ s─▒ra s─▒v─▒ halde bulunabildi─či ve Yery├╝z├╝’ndekine benzer biyolojik bir ya┼čam─▒n olu┼čmas─▒na imkan verebilecek bir y├Âr├╝ngede dolan─▒yor. Ama zeki ya┼čam konusunda hemen heyecanlanmay─▒n. Ara┼čt─▒rmac─▒lar hen├╝z bu gezegenin bizimkisi gibi karasal m─▒ yoksa gaz gezegen mi oldu─ču konusunda emin de─čiller.

Proxima b'de g├╝n bat─▒m─▒. Sanat├ž─▒ ├žizimi. G├Ârsel ESO/M. Kornmesser
Proxima b’de g├╝n bat─▒m─▒. Sanat├ž─▒ ├žizimi. G├Ârsel ESO/M. Kornmesser

Proxima b y├Âr├╝ngesindeki her bir turunu 11.2 D├╝nya g├╝n├╝nde tamaml─▒yor. Y─▒ld─▒z─▒na o kadar yak─▒n ki G├╝ne┼č’tekinden 400 kat fazla x-─▒┼č─▒n bombard─▒man─▒na tutulmakta. Ayr─▒ca Yery├╝z├╝’ndeki biyolojik ya┼čam i├žin b├╝y├╝k ├Ânemi olan Ay’a benzeyen bu gezegenin etraf─▒nda bir ay var m─▒ o da belli de─čil. Bununla birlikte k─▒rm─▒z─▒ c├╝ce y─▒ld─▒zlar G├╝ne┼č benzeri y─▒ld─▒zlardan y├╝zlerce kez uzun ya┼čayabildikleri i├žin, bu gezegen ├╝zerindeki muhtemel ya┼čam─▒n buradaki ekstrem ┼čartlara uyum sa─člam─▒┼č olma ihtimali de var.

Gezgenin belirlenmesi ┼×ili’deki Avrupa G├╝ney G├Âzlemevi (ESO) bilim insanlar─▒ taraf─▒ndan, y├╝r├╝t├╝len “Soluk K─▒rm─▒z─▒ Nokta (Pale Red Dot)” kampanyas─▒ kapsam─▒nda ger├žekle┼čtirildi. ┼×ili’deki teleskoplar─▒n bulgular─▒ D├╝nya’n─▒n di─čer yerlerindeki teleskoplar taraf─▒ndan do─čruland─▒.

Ara┼čt─▒rmac─▒lar y─▒ld─▒z─▒n hareketini (bak─▒┼č do─črultusuna g├Âre olan dikine hareketi) 16 y─▒l boyunca ├žok yak─▒ndan inceledi. Veriler bir gezegen olabilece─čini ip u├žlar─▒n─▒ hep veriyordu ancak ger├žekten kayda de─čer bilgiye 2016 y─▒l─▒nda ula┼č─▒labildi. Hatta sistemde ilk gezegenden 5 kat daha uzak mesafede ikinci bir gezegen olabilir.

Parlak iki y─▒ld─▒zdan soldaki alfa Centauri, sa─čdaki beta Centauri ve k─▒rm─▒z─▒ halka i├žerisinde i┼čaretli olan s├Ân├╝k ise Proxima Centauri
Parlak iki y─▒ld─▒zdan soldaki ╬▒ Centauri, sa─čdaki ╬▓ Centauri ve k─▒rm─▒z─▒ halka i├žerisinde i┼čaretli olan s├Ân├╝k olan y─▒ld─▒z ise Proxima Centauri. G├Ârsel:Wikimedia

Proxima b, D├╝nya’dan bak─▒ld─▒─č─▒nda y─▒ld─▒z─▒n─▒n ├Ân├╝nden ge├žerek tutulma g├Âsteren bir gezegen de─čil. Bu nedenle do─črudan fark edilmesi ancak yeni nesil detekt├Ârlerle m├╝mk├╝n olabildi.

Peki Proxima b’de g├╝n uzunlu─ču ne kadar? Astronomlar hen├╝z emin de─čiller ancak bir├žok ├Âtegezegende olan, Yer ile Ay kilitli dolanmas─▒na benzer┬ábir dolanma g├Âstermesi muhtemel. Bu durumda gece ve g├╝nd├╝z s├╝rekli ayn─▒ olacak ve y├╝zey s─▒cakl─▒k da─č─▒l─▒m─▒ a┼č─▒r─▒ farkl─▒l─▒k g├Âsterecek. Veya Merk├╝r gibi kendi etraf─▒nda 3 defa d├Ânmesi y─▒ld─▒z─▒ etraf─▒ndaki 2 dolanmas─▒na denk gelecek ┼čekilde bir hareketi olabilir. Bu durumda y├╝zey s─▒cakl─▒k da─č─▒l─▒m─▒ daha e┼čit olabilir.

Proxima b y─▒ld─▒z─▒na ├žok yak─▒n oldu─čundan, y├╝zeyinden y─▒ld─▒z─▒, bizim┬áG├╝ne┼č’i g├Ârd├╝─č├╝m├╝zden daha b├╝y├╝k g├Âr├╝n├╝r. Peki kendi g├Âzlerimizle k─▒rm─▒z─▒ g├╝n ─▒┼č─▒─č─▒n─▒ ve herhangi muhtemel bir uzayl─▒ ya┼čam─▒n─▒ g├Ârebilecek miyiz? E─čer ki ─▒┼č─▒k h─▒z─▒na yak─▒n h─▒zlarda gitti─činde birka├ž on y─▒l i├žinde sisteme ula┼čabilecek olan k├╝├ž├╝k uzay sondalar─▒ ba┼čar─▒l─▒ olabilirse, evet. Mevcut uzay sondalar─▒ uzun s├╝reler ├žal─▒┼čabilir kald─▒klar─▒n─▒ ispatlad─▒lar.

Bu yeni y─▒ld─▒zlararas─▒ ke┼čif ├ža─č─▒, ilk hedefini belirlemi┼č olabilir.

Kaynak: SPACEDOTCOM

Mehmed Naim Ba─č─▒ran
Astronomi ve uzay ile ilgili haberler her zaman insanlar─▒n ilgisini ├žekmekte ama ├Âzellikle b├╝y├╝k kitlelere ula┼čan medya organlar─▒nda bilim edit├Âr├╝ eksikli─činden ├╝lkemizde insanlar ├žo─ču zaman yalan yanl─▒┼č bilgi bombard─▒man─▒na tutulmaktalar. Bizler de bu konuda alan─▒nda uzman yazarlar─▒m─▒zla, belki az ama kaliteli ve do─čru haberleri sizlere sosyal platformun m├╝mk├╝n olan her alan─▒nda ula┼čt─▒rmay─▒ kendimize g├Ârev edindik.