| Uzaydan Haberler
Mars y├╝zeyi

T├╝m d├╝nyan─▒n merakla bekledi─či bu┬áa├ž─▒klamada, Mars ile ilgili ├Ânemli ke┼čiflerin oldu─ču ve bu ke┼čiflerin ayr─▒nt─▒lar─▒yla ilgili bir oturum yap─▒lacak. ├ľne ├ž─▒kan beklentilerden biri, Mars’ta atmosferin bir zamanlar d├╝nyadakine benzer oldu─čuna dair.

NASA’n─▒n yapaca─č─▒ konferans,┬áT├╝rkiye saatiyle 22:00ÔÇÖda NASA TVÔÇÖden canl─▒ olarak izlenebilecek.

Konferansta konu┼čulacak konular:

1) Mars, atmosferini nas─▒l kaybetti?

Mars Atmosferi ve U├žucu Evrim g├Ârevinde (ingilizce k─▒saltmas─▒ MAVEN) yer alan bilim adamlar─▒ MarsÔÇÖ─▒n ├╝st atmosferi, iyonosferi ve magnetosferi ile ilgili ├žal─▒┼čmalarda bulunuyor.

Ge├žti─čimiz Eyl├╝l ay─▒nda MarsÔÇÖ─▒n y├Âr├╝ngesine giren MAVEN uzay sondas─▒, y├Âr├╝ngeye oturdu─ču g├╝nden bug├╝ne gezegen ile ilgili bilgileri g├Ândermektedir.

NASAÔÇÖn─▒n Curiosity (Merak) arac─▒, zaten kurumu┼č g├Âl, nehir, ├žak─▒llar ve minerallerdeki buldu─ču su olgular─▒yla, bir zamanlar atmosferinin s─▒v─▒ su i├žin yeteri yo─čunlukda oldu─čunu kan─▒tlam─▒┼čt─▒. Fakat atmosferinin b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒ zamanla azald─▒ ve ┼čuanki haliyle D├╝nyaÔÇÖdaki atmosfere oranla %99 daha az bir oranda, ├žok ince bir atmosfere sahip.

Bilim insanlar─▒, milyonlarca y─▒l gezegenin ├žekirde─činin so─čudu─čunu ve bu y├╝zden MarsÔÇÖ─▒n manyetik alan─▒n─▒n zay─▒flad─▒─č─▒n─▒ ve g├╝ne┼č r├╝zgarlar─▒n─▒n etkisiyle de, bir zamanlar y├╝zeyinde bulunan suyun, uzaya sa├ž─▒ld─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝yor.

NASA, ge├žmi┼čte Mars’a ne oldu─ču hakk─▒nda yard─▒mc─▒ olacak bilgiler i├žin, k─▒z─▒l gezegene bir plan haz─▒rl─▒yor.

MAVEN, Mars y├Âr├╝ngesinde dolanmakta olan 5 uzay arac─▒ndan yaln─▒zca biri. Di─čerleri ise NASAÔÇÖn─▒n Mars Odyssey ve Mars Reconnaissance Orbiter ara├žlar─▒, HindistanÔÇÖ─▒n Mangalyaan sondas─▒ ve Avrupa Uzay Ajans─▒ÔÇÖn─▒n Mars Express arac─▒ halen MarsÔÇÖ─▒n y├Âr├╝ngesinde dolanmaktad─▒rlar.

 | Uzaydan Haberler
Mars’daki ve D├╝nya’daki ├žak─▒l ta┼člar─▒

2) MarsÔÇÖda ya┼čam var m─▒?

MAVEN, MarsÔÇÖ─▒n atmosferinin nas─▒l kayboldu─čunu ara┼čt─▒rmas─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra, Mars y├╝zeyinde bulunan metan─▒n da bulgular─▒yla ilgili a├ž─▒klamalarda bulunmaya yard─▒mc─▒ oldu.

Metan─▒n canl─▒lar taraf─▒ndan olu┼čturuldu─čunu bildi─čimizden, bu durum k─▒z─▒l gezegende organizmalar─▒n bulunabilece─čine dair iyi bir belirtidir.

NASA bunu, 2003 y─▒l─▒nda ilk kez eser miktarda inceledi. MarsÔÇÖdaki metan, G├╝ne┼čÔÇÖden gelen mor├Âte ─▒┼č─▒nlardan ├žabucak etkilenip kaybolabilece─činden, metan─▒n kal─▒c─▒ varl─▒─č─▒ yenileyici bir kaynak oldu─čunu g├Âsterir.

─░lk zamanlar Mars’daki metan─▒n, y├╝zeye ├žarpan meteorlardan kaynakland─▒─č─▒ d├╝┼č├╝n├╝lm├╝┼č fakat daha sonra Imperial College LondonÔÇÖdaki ara┼čt─▒rmac─▒lar bu ├žarpmalar─▒n say─▒s─▒n─▒n, bu seviyedeki metan─▒ olu┼čturmak i├žin yetersiz oldu─ču sonucuna vard─▒lar.

MAVENÔÇÖdeki yeni enstr├╝manlar merak edilen pek ├žok soruyu cevaplayabilir.

3) Yerle┼čim i├žin uygun mu?

MAVEN ekibi, MarsÔÇÖ─▒n atmosferiyle ilgili elde ettikleri detaylarla, dizayn edecekleri g├╝venli bir koloni kurmak i├žin NASAÔÇÖya yard─▒mc─▒ oluyor.

├ç├╝nk├╝ Mars, fiilen atmosferi neredeyse olmayan, insan hayat─▒ ve konaklama i├žin olduk├ža ├Âl├╝mc├╝l g├╝ne┼č radyasyonlar─▒na maruz kalmaktad─▒r.

NASA zaten 2003 y─▒l─▒nda, tamamen ba─č─▒ms─▒z olarak, koloniler halinde MarsÔÇÖda ya┼čayan ve g├Ârev alan insanlar g├Ândermek istedi─čini s├Âylemi┼čti.

Ancak g├╝n├╝m├╝zde, astronotlar─▒n uzayda ge├žirdikleri zamanda, maruz kald─▒klar─▒ radyasyondan dolay─▒ kansere davetiye ├ž─▒kard─▒─č─▒ i├žin, uzayda ge├žirdikleri sa─čl─▒kl─▒ ya┼čam s├╝resi s─▒n─▒rl─▒ kal─▒yor.

 | Uzaydan Haberler
Mars’daki Victoria Krateri’nde bulunan Cape Verde burnu.

Ayr─▒ca┬áge├žti─čimiz hafta bilim adamlar─▒, Mars y├╝zeyinde insanlar i├žin kal─▒c─▒ hasarlara sebep olabilecek olan ÔÇťasitli sisÔÇŁ in varl─▒─č─▒na dair i┼čaretler buldular. Bunun volkanik patlamalardan kaynakland─▒─č─▒ d├╝┼č├╝n├╝l├╝yor.

┼×u s─▒ralar birtak─▒m deneyler, Uluslararas─▒ Uzay ─░stasyonuÔÇÖnda devam etmekte olup, ├Ân├╝m├╝zdeki 10 y─▒lda derin uzaydaki ya┼čam i├žin planlar belirlendi. Bu planlar do─črultusunda MarsÔÇÖa vas─▒tal─▒ ┼čekilde ge├žilebilecek.

G├Ârevdeki son ad─▒m, insan misyonlar─▒n─▒n Mars y├╝zeyine ini┼čini ve mod├╝ler mimari ile┬á 3 boyutlu yaz─▒c─▒ yard─▒mlar─▒yla, koloni kurma ├žal─▒┼čmalar─▒ ┼čeklindedir. Ancak orada bulunacak olan insanlar─▒n, kendi kendilerini idare edebilmeli ve gezegendeki en iyi materyalleri kullanabilmeleri gerekmektedir.

MAVEN bizlere MarsÔÇÖdaki oksijen miktar─▒ ve kolonide halinde ya┼čayacak olan insanlar─▒n kullanaca─č─▒ di─čer kullan─▒labilir elementler hakk─▒nda en iyi belirtileri bulabilir.

Elde edilen ke┼čifler, ya┼čam─▒ s├╝rd├╝r├╝lebilir k─▒lacak olan tuzlu suyun gezegende olmas─▒n─▒n muhtemel oldu─čunu g├Âsterdi.

 | Uzaydan Haberler
Mars y├╝zeyinde muhtemelen tuzlu su bulunuyor. -Foto─čraf: Nasa/JPL/University of Arizona

4) Ve s├╝rpriz bir konu!

NASA astronotlar─▒ TwitterÔÇÖdaki takip├žilerine Per┼čembe g├╝n├╝ i├žin ÔÇťheyecan vericiÔÇŁ bir anons i├žin takipte kalmalar─▒n─▒ belirtti, ancak bunun Mars ile ilgili oldu─ču ya da farkl─▒ bir konu ├╝zerinde oldu─ču hen├╝z bilinmiyor.

 

Konferansda a├ž─▒klamada bulunacak olan ki┼čiler:

  • NASA GenelmerkeziÔÇÖndeki ba┼č bilimadam─▒ Michael Mayer, Mars Ke┼čif Program─▒ hakk─▒nda konu┼čacak.
  • Colorado ├ťniversitesiÔÇÖndeki Atmosferik ve Uzay Fizikleri Laboratuar─▒ÔÇÖnda ba┼č ara┼čt─▒rmac─▒ olan Bruce Jakosky, Mars Atmosferi ve U├žu├žu Evrim hakk─▒nda konu┼čacak.
  • Lowa ├ťniversitesiÔÇÖnin MAVEN G├╝ne┼č R├╝zgarlar─▒ Ion Analizi b├Âl├╝m├╝n├╝n ├Ânderli─činde Jasper Halekas
  • LASPÔÇÖda bulunan MAVEN bilim tak─▒m─▒n─▒n bir ├╝yesi olan Yaxue Dong
  • LASPÔÇÖda bulunan ortak ara┼čt─▒rmac─▒ Dave Brain

Etkinlik s─▒ras─▒nda telefon arac─▒l─▒─č─▒yla, medya ile beraber k─▒sa bir soru-cevap oturumu ┼čeklinde ger├žekle┼čtirilecek. Ayn─▒ zamanda halkdan insanlar da #AskNASA etiketiyle sosyal medyay─▒ kullanarak sorular sorabilecek.

 

Konuyla ilgili daha fazla bilgi ve benzeri programlar─▒ takip etmek i├žin: http://www.nasa.gov/nasatv

 

Kaynak: Telegraph.co.uk ve NASA

Avatar photo
Kozmozdaki k─▒sac─▒k zaman─▒nda kozmozu anlamaya ve anlatmaya ├žal─▒┼čan bir astronom. Uzaydan Haberler'in sosyal medyadaki g├Ârsel i├žeriklerinin tasar─▒mc─▒s─▒. Astronomi ve Uzay Bilimleri b├Âl├╝m├╝ lisans mezunu.