# Mars Gezgini Kızıl Gezegende İlk Oksijeni Üretti

- Bağlantı: https://www.uzaydanhaberler.com/2021/04/22/mars-gezgini-kizil-gezegende-ilk-oksijeni-uretti/
- Yayımlanma: 2021-04-22T23:05:30+03:00
- Yazar: Alper Gökce

[⌊MOXIE⌉⌊MOXIE⌉[

NASA JPL’deki teknisyenler, MOXIE cihazını Perseverance gezgininin içine indiriyorlar.
Görsel: NASA/JPL-Caltech

NASA’nın Perseverance gezgini, Şubat’ta Kızıl Gezegen’e [inişinden](https://www.uzaydanhaberler.com/2021/02/23/video-perseverancein-marsa-inisi/)
bu yana kilometre taşlarını kat etmeye devam ediyor. Son tarihi başarısı ise, ince
Mars atmosferinde ilk kez karbondioksitten oksijen oluşturmak oldu. Mars’ta görev
süresi sol, yani Mars günüyle ölçülüyor. Oksijen üretimi 20 Nisan akşamının ilk 
saatlerinde, ya da [Jezero Krateri](https://www.uzaydanhaberler.com/2021/02/27/mars-kesif-sondasindan-perseverance-inis-sahasi/)’
ndeki Sol 60’ın sabahında gerçekleştirildi.

Gezginin üzerindeki küçük, altın kutu şeklindeki bir cihaz olan MOXIE (Mars Oxygen
In-situ Resource Utilization Experiment), Mars atmosferini oksijene dönüştürmek 
için bir katı oksit elektroliz teknolojisini başarıyla sergiledi. Mars’taki atmosfer
yaklaşık %95 oranında karbondioksitten meydana geliyor.

## Bir Ağacın Üreteceği Miktara Eşdeğer

MOXIE’nin ilk oksijen denemesi, bir saatte 5,4 gram oksijen üretti. Güç kaynağı 
potansiyel üretimi, büyük bir ağacın üreteceği miktara yakın olan saatte 12 gramla
sınırlıyor.

Hem roketler hem de insanlar için oksijen hayati öneme sahip. Bir roket yakıtını
yakmak için, çok daha fazla miktarda oksijene ihtiyaç var. Gelecekteki görevlerde
dört astronotu Mars yüzeyinden kaldırmak için 7 ton roket yakıtı ve 25 ton oksijene
ihtiyaç duyulacak. Buna karşılık, yüzeyde bir yıl geçiren astronotlar nefes almak
için belki bir ton kadar oksijen kullanacaklar.

25 ton oksijeni Dünya’dan Mars’a götürmek zor bir iş olurdu. Bu 25 tonu üretebilecek,
MOXIE’den daha büyük, daha güçlü, 1 tonluk bir oksijen dönüştürücüsünü taşımak ise
çok daha ekonomik ve pratik olacak.

[⌊Perseverance⌉⌊Perseverance⌉[

Cihazlarıyla birlikte Perseverance’ın illüstrasyonu. Görsel: NASA

Oksijen üretim süreci, karbondioksit alınmasıyla başlıyor; MOXIE’nin içinde Mars
CO_(2)’si sıkıştırılıyor ve kirleticileri ortadan kaldırmak için filtreleniyor. 
Ardından yaklaşık 800 derecelik sıcaklığa ulaşıncaya kadar ısıtılıyor, bu da oksijenle
karbonmonoksitin ayrılmasına sebep oluyor. Oksijen sıcak, yüklü bir seramik bileşen
tarafından yalıtılıyor ve oksijen iyonlar O_(2) oluşturuyor. Karbonmonoksit ise 
tekrar atmosfere atılıyor.

MOXIE ekibi bundan sonra oksijen saflığını analiz edecekler. İlk ölçümler, arka 
plandaki CO_(2) akan oksijen tarafından dışarı çıkarıldığında sonuçta elde edilen
ürünün neredeyse %100 saf oksijen olduğunu gösteriyor.

Bir kanıt niteliğinde olan MOXIE, gelecekteki muhtemel Mars görevlerinde, mürettebatlı
görevler için dönüş yolculuklarında roket itişi için gerek duyulan oksijenin üretilmesinin
yolunu açtı.

## MOXIE’nin ilk denemesi bizi, Mars’a yapılacak insanlı görevler ihtimaline doğru biraz daha yakınlaştırıyor

Bu teknoloji denemesi, cihazın Dünya’dan fırlatma, derin uzayda neredeyse yedi ay
süren yolculuk ve 18 Şubat’ta Perseverance ile birlikte iniş sırasında sağlam kaldığından
emin olmak adına tasarlandı. MOXIE’nin bir Mars yılı içinde en azından dokuz kez
daha oksijen üretmesi bekleniyor.

Bu işlemler üç aşamada gerçekleşecek. İlk aşamada cihazın işleyişi denenecek ve 
karakterize edilecek, ikinci aşamada ise cihaz günün farklı saatleri ve farklı mevsimler
gibi değişen atmosfer koşullarında çalışacak. Üçüncü aşamada, yeni işletim şekilleri
ve farklı sıcaklıklar denenecek.
