# Kara Delik, Yakınındaki Yıldızı Spagettiye Çevirip Yok Etti

- Bağlantı: https://www.uzaydanhaberler.com/2020/10/15/kara-delik-yakinindaki-yildizi-spagettiye-cevirip-yok-etti/
- Yayımlanma: 2020-10-15T22:39:18+03:00
- Yazar: Yağız Eraslan

Astronomlar, **süper kütleli bir kara delik** tarafından parçalanırken ölen bir 
yıldızdan gelen [nadir](https://www.uzaydanhaberler.com/2016/06/05/nadir-bir-gorsel/)
bir ışık parlamasını yakaladı.

[[

Sanatçı tasviriyle resmedilmiş bir kara deliğin yutmakta olduğu yıldız. Görsel: 
John A. Paice, Poshak Gandhi

Bu nadiren görülen “**gelgit bozulması olayı**” (yıldızlarda gerçekleşen gerilimin
giderek artması durumu) Dünya’dan sadece 215 milyon ışık yılı uzaklıkta meydana 
gelerek şimdiye kadar **kayıtlara geçen en yakın olay** olmuştur. Kıyaslama yapmak
gerekirse, Dünya’ya en yakın yıldız olan Alpha Centauri yaklaşık 4 ışık yılı ötede
ve Samanyolu Galaksisi’nin çapı ise kabaca 200,000 ışık yılıdır. Bir ışık yılı, 
ışığın bir yılda kat ettiği mesafedir ki bu da yaklaşık 10 trilyon km yapmaktadır.

## Bilim Kurgu Gibi Bir Olay

Yeni çalışmanın başyazarı, Birleşik Krallık’taki Birmingham Üniversitesi’nde öğretim
görevlisi ve Kraliyet Astronomi Topluluğu araştırma görevlisi olan **Matt Nicholl**,
Avrupa Güney Gözlemevi’nden yaptığı açıklamada şunları söyledi:

> **_“Yakınındaki yıldızı ‘yutan’ bir kara delik fikri kulağa bilim kurgu gibi gelebilir
> Fakat bu bir gelgit bozulması olayında meydana gelen durumun ta kendisidir.”
>  
> 
> __-baş yazar Matt Nıcholl_

Araştırmacılar, ESO’nun **[Çok Büyük Teleskop’u](https://www.uzaydanhaberler.com/2016/02/27/cok-buyuk-teleskop-ve-onun-lazeri/)**
ve [**Yeni Teknoloji Teleskop’u**](https://en.wikipedia.org/wiki/New_Technology_Telescope)
dahil olmak üzere çok sayıda teleskobu kullanarak bu olayı yakaladılar.

[[

ESO’nun Şili Atakama Çölü’ndeki La Silla Gözlemevi’nde bulunan New Technology Telescope
1989’da faaliyete geçti. Bu görüntü ESO Fotoğraf Elçisi Babak Tafreshi tarafından
alındı.

Çalışmanın ortak yazarı olan **Thomas Wevers**, Santiago/Şili’de ESO bursiyeri ve
bu çalışma sırasında Birleşik Krallık Cambridge Üniversitesi Astronomi Enstitüsü’ndeydi.

> **“Şanssız bir yıldız, bir galaksinin merkezindeki süper kütleli kara deliğin 
> çok yakınında dolaşırken, kara deliğin aşırı çekim kuvveti, yıldızı incecik spagetti
> benzeri bir malzemeye çevirdi.”
>  
> -ortak yazar Thomas Wevers

ESO yetkilileri, bu olayları görmenin geçmişte zor olduğunu, çünkü kara delik yıldızı
yerken, ölen yıldızdan toz gibi görüşü engelleyen materyalleri fırlatma eğiliminde
olduğunu söyledi. Şanslıyız ki yeni olay, yıldız parçalandıktan hemen sonra incelendi.

## Birçok Farklı Dalga Boyunda Çalışmalar Yapıldı

Araştırmacılar, **AT2019qiz** olarak bilinen olay üzerinde, kara delikte parlamanın
şiddetlenmesi ve sönükleşmesi boyunca 6 ay süreyle çalıştılar. Gözlemler **morötesi**,**
optik**, **X-ışını** ve **radyo** dalga boylarında sürdürüldü. Araştırmacılar, gerçekleşen
olaya kapsamlı şekilde bakarak yıldızdaki malzemenin yüzeyden nasıl ayrıldığını 
ve yıldızın gönderdiği giderek sönen parıltısını bizlere gösterdiğini söyledi.

Aynı zamanda araştırmacılar yok olan yıldızın boyutlarını da ölçtü ve** Güneşimiz
ile aynı kütlede olduğu** sonucuna vardılar. **Güneş’in kütlesinin 1 milyon katından
daha fazla** bir kütleye sahip olan süper kütleli kara deliğin karşısındaki yıldızın
yok olmaktan başka hiçbir şansı yoktu.

Ekip ayrıca süper kütleli kara deliklerin etrafındaki aşırı ortamda maddenin nasıl
davrandığını öğrenmek adına **AT 2019qiz**‘in bu konuda öncülük ettiğini söyledi.
Araştırmaya dayalı olan bu çalışma, [_Kraliyet Astronomi Cemiyeti’nin Aylık Bildirimleri_‘nde yayınlandı.](https://www.eso.org/public/archives/releases/sciencepapers/eso2018/eso2018a.pdf)