# Ekstrem Koşullar Altında Maddenin Yapısı ve Davranışı Nasıldır?

- Bağlantı: https://www.uzaydanhaberler.com/2019/11/25/ekstrem-kosullar-altinda-maddenin-yapisi-ve-davranisi-nasildir/
- Yayımlanma: 2019-11-25T02:12:03+03:00
- Yazar: Alper Gökce

Evren’de, maddenin ekstrem fiziksel koşullara evrildiği pek çok durum söz konusudur.
Örnekler arasında, çökmenin kütle çekim kuvvetinin, elektronlar ve çekirdek maddesi
tarafından ortaya konan kuantum güçleriyle dengelendiği beyaz cüceler ve nötron 
yıldızları vardır. Bunlara aynı zamanda, kütle çekimin gücünün diğer tüm güçlere
karşı üstün geldiği ve kütle yoğunluğunun, ışığın bile cisme kütle çekimle bağlı
olacağı kadar fazla olduğu kara delikler de dahildir. Bu sistemleri, çevrelerindeki
maddeler üzerinde sahip oldukları etkileri inceleyerek daha derinlikli araştırabiliriz.
Galaksilerde bulunan nötron yıldızları ve kara delikler genelde, yıldız maddesinin
kompakt cisme aktarılmasını sağlayacak kadar yakında yer alan çift yoldaşlara sahiplerdir.
Kara delikler aynı zamanda büyük ihtimalle çoğu galaksinin merkezindedirler ve çevrelerinde
devasa birikim diskleri vardır. Madde kompakt cisme yaklaştıkça o kadar yüksek bir
sıcaklığa ulaşırlar ki X-ışınları birincil emisyon biçimi halini alır.

[[

Bilinen en tuhaf yıldız sistemlerinden birinin, SS433’ün sanatçı tasviri. Bu sistemin
dikkat çekici davranışı, jetlere sahip bir birikim diski üreten kompakt bir cisimden,
bir kara delik ya da nötron yıldızından kaynaklanıyor.

X-ışın emisyonu o zaman, altta yatan kompakt cisimle ilgili ipuçları sunan bilginin
taşıyıcısı olur. Şimdiye kadar bu emisyon, şu cisimlerin civarındaki maddenin yapısı
hakkında bir dizi fikir verdi:

 * Fazlaca tutarlı X-ışın ve radyo atımlı sinyaller
 * X-ışın patlamaları
 * Yüksek ve düşük frekanslı yarı periyodik salınımlar
 * Aperiyodik değişkenlik
 * Özgün spektral işaretler

Bu incelemelerden aşağıdakiler gibi soruların üzerine eğilebiliriz:

 * Çekirdek maddesi durumunun denklemi nedir?
 * Nötron yıldızları nasıl soğurlar ve bu ne kadar sürer?
 * Yıldızlararası ortamdan ve bir çift yoldaşından birikim yapan nötron yıldızı 
   atmosferlerinin yapısı nasıldır?
 * Nötron yıldızları manyetik alanlarını nasıl kaybeder?
 * Nötron yıldızı manyetosferinin yapısı nasıldır?
 * Elektromanyetik radyasyon ve madde, Dünya’da karşılaşılandan trilyon kat daha
   büyük olan çok yüksek kütle çekimsel ve manyetik alanlarda nasıl dengeye oturur?
 * Güneş’in 3 katından daha fazla kütleye sahip galaktik kompakt cisimler gerçekten
   birer kara delik midir?
 * Kara deliklerin çevresindeki maddenin yapısı nasıldır?

_**[Başka bir büyük soru ile devam et!](https://www.uzaydanhaberler.com/buyuk-sorular/)**_
