# Evrende Bilinen Yapılar Nasıl Evrildi?

- Bağlantı: https://www.uzaydanhaberler.com/2017/04/27/evrende-bilinen-yapilar-nasil-evrildi/
- Yayımlanma: 2017-04-27T16:42:58+03:00
- Yazar: Mehmed Naim Bağıran

Çok Okunanlar

### 󠀁[Samanyolu Aurora’ya Karşı](https://www.uzaydanhaberler.com/2026/11/17/samanyolu-auroraya-karsi/)󠁿

### 󠀁[NGC 7129: Webb’den Jetli Yıldız Oluşumu](https://www.uzaydanhaberler.com/2026/11/16/ngc-7129-webbden-jetli-yildiz-olusumu/)󠁿

### 󠀁[Orion’dan Geçen Leonid Meteor Yağmuru](https://www.uzaydanhaberler.com/2026/11/15/oriondan-gecen-leonid-meteor-yagmuru/)󠁿

### 󠀁[Apollo 12 ve Surveyor 3](https://www.uzaydanhaberler.com/2026/11/14/apollo-12-ve-surveyor-3-2/)󠁿

### 󠀁[NGC 206 ve Andromeda’nın Yıldız Bulutları](https://www.uzaydanhaberler.com/2026/11/13/ngc-206-ve-andromedanin-yildiz-bulutlari-3/)󠁿

Evrendeki yapıların nasıl evrildiği konusu belki de astronominin merkez sorusudur.
Sonuçta astronomlar “Evrenin tarihçileridir”; ışık sonlu hıza sahip olduğu için “
ne kadar uzağa bakarsak” aslında “tarihte o kadar geriye” bakmış oluruz.

Evrenin en uzak noktalarına uzanan gözlemler çok yaşlı olan düzgün şekilli oluşmuş
yapıların top top olduğunu göstermiştir. Zamanda görebildiğimiz en uzak noktalara
baktığımızda, ki bu şimdiki yaşının beşte biridir, galaksiler ve galaksi kümelerini
tespit ediyoruz. Bununla birlikte “ilk çorba” içerisinden bu yapıların nasıl yoğunlaştığını
hâlâ anlamıyoruz. Yapının oluşumu sahip olduğumuz teorilerde olacağından çok daha
hızlı görünüyor.

Bu eski ve yeni yapılar, çekim ile sıkıca bağlı, yine de bu çekimin tamamı için 
kütleyi sorumlu tutamıyoruz. Kütle nerede?

Erken evrende hidrojen ve helyum gibi sadece en hafif elementlerin var olduğunu 
biliyoruz. Daha ağır tüm elementler bu hafif olanlar ile sentezlendiler ve bunun
gerçekleştiğini bildiğimiz tek yer yıldızların merkezleridir. Sonrasında bu elementler
süpernovalar ile evrende yıldızlararası ortama dağıtılıyor. Fakat bu ağır element
elde etmek için tek yol mudur ya da onları üretmek için başka bir yöntemden bihaber
miyiz? Birçok eski yapı kimyasal element çeşitliliğinin mevcut olduğunu göstermektedir,
bunu onların tayfsal çalışmalarından anlıyoruz. Mesela, galaksi kümelerin içerisinde
yayılmış gaz, kendi Galaksimizde gözlemlenen ağır elementlerin (yani, hidrojen ve
helyum dışındaki elementler) karşılaştırılabilir bir kısmını ihtiva eder, fakat 
bu kümeler çok uzun zaman önce oluştular.

Astronomlar böylelikle tam anlamıyla bir “tavuk mu yumurta mı?” sorusunun “yıldızlar
mı galaksiler mi?” şekliyle karşılaşıyorlar. Bu galaksi yapılarının oluşum bilmecesinin
çözümünü çok daha zorlaştırıyor. Bu soruyu cevaplamanın en iyi yolu geçmişe çok 
daha hassas cihazlar ile bakmak ve hem galaksi hem de galaksi kümelerinin elementlerinin
ölçümlerinin yapılmasıdır.

_**[Başka bir büyük soru ile devam et!](https://www.uzaydanhaberler.com/buyuk-sorular/)**_
