# NASA Europa’ya Dair Yeni Bulguları Açıkladı

- Bağlantı: https://www.uzaydanhaberler.com/2016/09/27/nasa-europaya-dair-yeni-bulgulari-acikladi/
- Yayımlanma: 2016-09-27T00:47:52+03:00
- Yazar: Alper Gökce

NASA tarafından yapılan yazılı açıklamada, Hubble Uzay Teleskopu’nu kullanan astronomların,
Jüpiter’in uydusu Europa’nın yüzeyinde su buharından oluşan sütunlar olduğu düşünülen
görüntüler elde ettiği söylendi. Daha sonra gerçekleştirilen telekonferansta ise
gazetecilerin soruları yanıtlandı. Bu keşif, buzlu uydunun yüksek irtifa su buharı
sütunları oluşturduğunu düşündüren diğer Hubble gözlemlerini destekler nitelikte.

Gözlemle birlikte, Europa’ya gerçekleştirilecek görevlerde uydunun okyanusundan 
örnek almak için kilometrelerce buzu delmeye gerek kalmayacağı ihtimali kuvvetlendi.

[⌊europa02-photoa-plumes1042x1042-160919⌉⌊europa02-photoa-plumes1042x1042-160919⌉[

Bu kompozit görsel Jüpiter’in uydusu Europa’nın halesi saat 7 konumundayken şüphelenilen
su buharı sütunlarını gösteriyor. NASA’nın Hubble Uzay Teleskopu’nun Görüntüleme
Tayfçekeri tarafından fotoğraflanan gaz sütunları uydu Jüpiter’in önünden geçtiği
sırada oluşan siluette görüldü. Hubble’ın morötesi hassaslığı, Europa’nın buzlu 
yüzeyinden 160 kilometre yükselen şekillerin ayırt edilmesini sağladı. Suyun Europa’nın
yer altı okyanusundan geldiği düşünülüyor. Hubble verileri 26 Ocak 2014’te elde 
edildi. Verilerle birleştirilen Europa görseli, Galileo ve Voyager görevlerinde 
elde edilen verilerden meydana getirilidi.

NASA’nın Bilim Görevi Direktörlüğü yöneticisi Geoff Yoder’e göre Europa’nın okyanusu,
Güneş Sistemi içerisinde yaşamı destekleme ihtimali bulunan yerler içinde en umut
verici olanlardan birisi. Çok sayıda astrobiyolog da benzer bir görüşü paylaşıyor.
Yoder “Bu gaz sütunları, eğer gerçekten varlarsa, Europa’nın yeraltını örneklemek
için başka bir yol sağlayabilir,” diyor.

Daha önce bu gaz sütunlarının 200 kilometre kadar yükseldikleri ve Europa’nın yüzeyine
tekrar yağmur şeklinde madde yağdırdıkları düşünülüyordu. 3,100 kilometre genişliğindeki
Europa, Dünya okyanuslarının iki katı miktarda su bulunduran devasa bir küresel 
okyanusa sahip ama bu okyanus bilinmeyen bir kalınlığa sahip, ekstrem şekilde soğuk
ve sert bir buz tabakası tarafından örtülmüş durumda. Gaz sütunları, buza inmek 
ya da delmek zorunluluğu kalmadan yüzeyin altından örnek toplamak için cezbedici
bir fırsat sunuyor.

Uzay Teleskobu Bilim Enstitüsü’nden (STScI) William Sparks tarafından yönetilen 
ekip, Jüpiter’in önünden geçerken Europa’nın halesini izlediği sırada bu parmağa
benzeyen izdüşümleri gözledi.

Ekibin gözlem tasarısının asıl hedefi Europa’nın ince, geniş bir atmosfere ya da
eksozfere sahip olup olmadığını belirlemekti. Diğer yıldızların yörüngelerinde bulunan
gezegenlerin etrafındaki atmosferleri tespit eden aynı yöntemi kullanan ekip, eğer
Europa’nın yüzeyinden yükselen su buharı mevcutsa, bu gözlemin bunu görmek için 
mükemmel bir yol olduğunu fark etti.

Sparks; “Bir ötegezegenin atmosferi arkasındaki yıldızın ışığının bir kısmını engeller,”
diye açıklıyor. “ Eğer Europa’nın etrafında ince bir atmosfer varsa, Jüpiter’den
gelen ışığın bir kısmını engelleme potansiyeli var. Jüpiter’in düz yüzünün önünden
geçtiği sırada Europa’nın halesinin etrafındaki soğrulma özelliklerini arıyorduk.”

### Sonuçlar daha önceki bulgularla uyuşuyor

Ekip 15 aylık bir sürede gerçekleşen 10 ayrı vakada Europa’nın Jüpiter’in önünden
geçişini gözlemledi ve bu vakalardan üçünde fışkıran gaz sütunları olabilecek şeyleri
gördüler.

Bu çalışma Europa’daki su sütunlarına dair kanıtları destekliyor. SwRI’dan Lorenz
Roth tarafından yönetilen bir ekip 2012 yılında Europa’nın soğuk güney kutup bölgesinden
fışkıran ve uzaya doğru 160 kilometreden fazla yükselen su buharının kanıtlarını
tespit etmişti. Her iki ekip de Hubble Uzay Teleskopu’nun Görüntüleme Tayfçekeri
cihazını kullansa da, aynı sonuca ulaşmak için tamamen farklı metodlar kullandılar.

“Bu soğrulma özelliklerini oluşturmak için gerekli madde miktarını tamamen farklı
bir yolla hesapladığımızda, Roth ve ekibinin bulduğuna çok yakın oluyor,” diyor 
Sparks. “Kütle tahminleri benzer, gaz sütunlarının yüksekliğine dair tahminler benzer.
Bizim gördüğümüz iki sütun adayının enlemleri onların eski çalışmalarındaki bulgulara
uyuyor.”

Ama şu ana kadar kendi bağımsız yöntemlerini kullanan iki ekip gaz sütunlarını aynı
anda tespit edemediler. Bu nedenle gözlemler sütunların çok değişken olabileceğini
yani kısa bir süre için düzensiz olarak fışkırdıkları ve kaybolduklarını düşündürüyor.
Örneğin; Sparks’ın ekibinin tespitlerinden birisinin gerçekleştiği aynı hafta içinde
Roth’un ekibinin gözleminde herhangi bir sütun tespit edilemedi.

Eğer doğrulanırsa, Europa Güneş Sistemi içerisinde su buharı sütunlarına sahip olduğu
bilinen ikinci uydu olacak. 2005 yılında Cassini yörünge sondası Satürn’ün uydusu
Enceladus’un yüzeyinden püsküren su buharı ve toz jetleri tespit etmişti.

Bilim insanları Europa’daki tahliye ya da gaz sütunu faaliyetini doğrulamak için
2018 yılında fırlatılması planlanan James Webb Uzay Teleskopu’nun kızılötesi bakışını
kullanabilirler. NASA’da gaz sütunlarının varlığını doğrulayacak ve yakın geçişler
sırasında yakın mesafeden bunları inceleyecek bir Europa görevi oluşturuluyor.

ESA ve Roskosmos tarafında ortak geliştirilen [Laplace-P](https://www.uzaydanhaberler.com/2016/09/18/rusya-ganymede-inmeye-hazirlaniyor/)
projesinin ilk hedefi de yine Europa’ya inmek ve okyanustan örnek almaktı ama uydunun
zorlu radyasyon koşulları nedeniyle hedef Ganymede olarak değiştirilmişti.

Sparks ve meslektaşlarının çalışması [_Astrophysical Journal_](http://iopscience.iop.org/journal/0004-637X)’
ın 29 Eylül tarihli sayısında yayınlanacak.
