# Doğanın Beşinci Temel Kuvveti Olabilir mi?

- Bağlantı: https://www.uzaydanhaberler.com/2016/05/27/doganin-besinci-temel-kuvveti-olabilir-mi/
- Yayımlanma: 2016-05-27T10:38:55+03:00
- Yazar: Mehmed Naim Bağıran

Fizikçiler, doğanın dört temel kuvvet ile işlediği üzerinde uzun süredir hemfikirler.
Kütle çekimi gezegenleri ve galaksileri bir arada tutuyor ve elektromanyetik  kuvvet
bizi ve moleküllerimizi bir arada tutuyor. En küçük seviyedeki diğer iki güç; güçlü
nükleer güç atom çekirdeğinin tutkalı ve zayıf nükleer güç bazı atomların radyoaktif
bozunmasına yardım ediyor. Bu güçler gözleyebildiğimiz fiziği aşağı yukarı anlatmaya
yetiyor.

Bazı Macar fizikçilere göre, hakkında hiçbir fikrimizin olmadığı beşinci bir kuvvet
olabilir.

Macarista’nın Debrecen kentinden, Attila Krasznahorkay ve Macaristan Nükleer Araştırmalar
Bilim Akademisi’nden grubu geçen sene _[Nature Magazine](http://www.nature.com/news/has-a-hungarian-physics-lab-found-a-fifth-force-of-nature-1.19957)_‘
de bu keşiflerini yayınlanmıştı ama şimdiye kadar kimsenin dikkatini çok çekmemişti.
Irvine’deki Kaliforniya Üniversitesinden Jonathan Feng liderliğindeki bir grup teorik
fizikçi Macar grubun sonuçlarına göz attıklarında bu yeni kuvvetin var olan hiçbir
fizik kanununa ters düşmediğini gördüler. Sayılar kontrol edildi. Feng’in bulguları
geçen ay [arXiv ](http://arxiv.org/abs/1604.07411)sisteminin ön baskı sunucusunda
yayınlandı.

Yeni bir kuvvet tamamen beklenmedik olmamalı. Gözleyebildiğimiz ve dokunabildiğimiz
şeyler, evrenin sadece beşte birini oluşturmakta, geri kalanını karanlık madde dolduruyor.
Karanlık madde kütle çekiminden etkileniyor ancak elektromanyetik kuvvet ile etkileşmiyor
olabilir; görmek, dokunmak için ve fiziksel deneylerimizin birçoğunun bir şeyleri
algılayabilmesi için elektromanyetik kuvvete ihtiyacı olduğundan, karanlık maddeyi
göremiyor veya ona dokunamıyor olabiliriz.

Fizikçiler sadece karanlık maddeyi etkileyen bir bilinmeyen kuvvetin var olup olmadığı
konusunda emin değiller. Eğer varsa, karanlık madde “kümelenmiş” şekildedir ve bazı
fizikçiler dinozorların yok olmasına sebep olan gök taşının arkasında kümelenmiş
karanlık madde olabileceğini düşünmekteler.

Macar grup yeni kuvvetlerini, sadece karanlık maddeyi etkileyen “karanlık fotonu”
ararlarken buldular. Lityum şeritlerini proton ile çarpıştılar, lityum protonu emerek
berilyumun kararsız bir durumuna geçiş yaptı ve elektron ve elektronun anti karşıtı
olan pozitron çiftleri saldı. Protonlar 140 derecelik bir açı ile lityuma çarptıklarında,
Macar bilim insanlarının beklediklerinden çok daha fazla elektron ve pozitron ortaya
çıktı. Bu fazlalığın elektrondan 34 kat daha ağır yeni bir parçacıktan olabileceğini
düşündüler ve belki de saklı yeni bir kuvvetin ipucu olabileceğini düşündüler.

_Nature_ yeni kuvvet hakkında diğer bilim insanlarının şüpheci ancak heyecanlı olduklarını
yazdı. Yine de, Thomas Jefferson Ulusal Hızlandırıcı Tesisi, CERN ve diğer laboratuvarlardaki
araştırmacılar, Macar takımın sonuçlarını kendi deneylerinde de görmek çalışıyorlar.

 

Kaynak: _[Could There Be A Fifth Fundamental Force Of Nature? | Popular Science](http://www.popsci.com/could-nature-be-hiding-fifth-fundamental-force)_